nrc.nextweek culiklussen: solar cooker
(meneer staat deze week elke dag in nrc.next)
Milieuvriendelijk, energie besparend, goedkoop en ver-bijs-ter-end stoer: de solar cooker. Verhit je eten of drinken met slechts de kracht van de zon. Perfect voor je shoestring-vakantie in Namibië. Nog stoerder ben je als je hem zelf maakt. Van een paraplu. Vanzelfsprekend.
Benodigdheden voor een solar cooker
- Een paraplu
- Aluminiumfolie
- Lijm
- Touw
- Een blikje, potje of pannetje.
- tentstokken, of gewone stokken.
Klap de paraplu open en gebruik de lijm om de binnenzijde van de paraplu met aluminiumfolie te beplakken. Let op: de matte foliekant is de lijmkant. Als je hem netjes beplakt kun je je parabolische zonnereflector (formerly know as paraplu) nog bijna helemaal inklappen. Perfect voor in je rugzak. De steel zit straks een beetje in de weg. Die kun je afzagen. Zorg er wel voor dat de uitgeklapte paraplu nog uit zichzelf open kan blijven staan. Gebruik indien nodig een elastiekje om hem ingeklapt te vervoeren.
Zet je uitgeklapte reflector op de grond, met het midden zo goed mogelijk gericht op de zon. Nu is het zaak het punt te vinden waar de brandende zonnestralen door de parabool samen gebracht worden, daar is het namelijk loeiheet. Die plek kun je berekenen: deel de kwadraat van de straal door vier maal de diepte van je alu-parabool. Komt je keuze voor wiskunde in je eindexamenpakket toch nog van pas. De uitkomst van deze formule beschrijft de afstand loodrecht boven het diepste punt van je paraplu. Helaas gaat deze formule pas volledig op met een perfect beplakte, perfect conische en perfect geplaatste paraplu. En alleen om 12 uur ’s middags, op de evenaar. Onder alle andere omstandigheden moet je jezelf een beetje helpen door met je hand de juiste plek te zoeken. Hot marks the spot. Het te verwarmen voedsel moet precies op deze plek terecht komen.
Bouw van drie tentstokken een forse piramide. Verstevig deze indien nodig met wat touw. Zet de piramide over de zonnereflector en hang met een touwtje je te verwarmen blikje of pannetje precies in de zojuist ontdekte hotspot. Hoe donkerder je pannetje, des te groter het absorptievermogen. Een simpele truc is om hem te beroeten met een aansteker.
De solar cooker zal nu de inhoud van je potje of pannetje verhitten. Als je een uitgebreide viergangenmaaltijd wilt bereiden moet je je niet vergeten je kookparaplu op de draaiende zon gericht te houden om de hotspot op z’n plek te houden. Dit apparaat werkt niet alleen in Namibië maar ook gewoon in Nederland. Wel zorgen dat het zomer is en buienradar in de gaten houden.
nrc.nextweek culiklussen: droogkastje
(meneer staat deze week dagelijks in nrc.next)
Begin dit jaar was ik al eens te gast op deze plek (nrc.next dus, op Wateetons kom ik wat vaker en ben ik bovendien niet te gast, MW) en heb ik je onder andere in de edele kunst van het drogen onderwezen. Mooie tijden. Biltong was toen het recept, onlangs nog herhaald door Janneke in het kader van de Zuid-Afrikaanse week. Dat weet je nu dus wel zo’n beetje. Biltong (en tomaatjes, fruit, vis, kruiden, enzovoorts) kun je uitstekend drogen in de oven. Graadje of 80 a 90, deur open, makkelijk zat. Een beetje te makkelijk misschien wel voor de hamerbehoeftige culiklusser. Bovendien wil je de oven ook wel eens gebruiken voor het bakken van een appeltaart of het roosteren van een half lam voor de eerste verjaardag van je dochter. Of misschien heb je wel helemaal geen oven. Enfin, redenen genoeg om je culiassortiment uit te breiden met een eigenhandig gefabriceerd droogkastje
Benodigdheden voor een droogkastje
- Een middelgrote kartonnen doos
- Aluminiumfolie
- Lijm
- Een 60 of 100 watt lamp met fitting, snoer en stekker
- Een roostertje, of aluminium wegwerp BBQ bakblik (zo eentje met gaten)
- Wat lange satéprikkers of shashlickpennen
Haal een kleine tot middelgrote kartonnen doos bij de supermarkt. Beplak hem aan de binnenkant met aluminiumfolie. Maak onderin de zijkant van je doos een gat waar de fitting van je lamp doorheen past. Steek op één derde van de onderkant een paar shaschlickpennen door de doos en laat daar het (eventueel op maat geknipte) alu BBQ blik op rusten. Een beetje aluminiumfolie op het deel precies boven de lamp voorkomt dat eventueel druipend vocht straks je net geboende keuken bewalmt. Prik her, alsmede der, wat gaten in de doos, zodat het verdampte vocht makkelijk wegkan. Of laat gewoon de deksel op een kier. Draai de lamp in de fitting, steek de stekker in het stopcontact en leg wat te drogen spul op het blik. Je kunt ook wat overgeschoten pennen gebruiken om voedsel aan op te hangen.
Als je een wat duurzamer apparaat wilt, perse spijkers wilt gebruiken of de fundamentalistische mening toegedaan bent dat iets wat gemaakt is van karton de naam ‘kast’ nimmer waardig is, kun je ook hout gebruiken als basismateriaal. Timmer fijn een houten kastje in elkaar en gebruik daarvoor geen shashlickpennen maar plankdragers en in plaats van een aluminium bakblik een lustig doorboord plankje. Een deurtje lukt je dan vast en zeker ook wel.
En nee, vervang dat peertje niet door spaarlampen of leds. Deze keer niet.
Nrc.nextweek culiklussen: destillatie-apparaat
(meneer staat deze week dagelijks in nrc.next)
Pak hamer, spijkers, betonschaar en lasmasker maar vast uit je vinexschuurtje, deze week gaan we klussen. Culiklussen. Want een beetje kokert kokkerelt niet alleen zijn maaltijden bij elkaar zonder pakjes en zakjes, maar maakt ook zijn kookapparaten gewoon zelf.
Vorige week stond in het teken van drank (gaat het al weer een beetje?). Om de ontwenningsverschijnselen nog even uit te stellen beginnen we met het maken van een destillatieapparaat. De theorie hebben we vorige week woensdag al behandeld, dat scheelt. In twee woorden: lager kookpunt. Zo, je bent weer bij. Misschien komen er nog twee andere woorden in je op: ‘blind worden’ bijvoorbeeld. Of ‘de politie’. Heel relevante woorden, inderdaad. Drank bevat het uiterst giftige methanol. Maak je geen zorgen, zolang je geen spiritus destilleert loop je weinig gevaar. En oh ja, zelf drank stoken mag niet. Niet doen dus. Of stop Bromsnor een neutje toe.
Materialen voor een simpele destillatiekolom
- Een emmer
- Een stugge koperen buis van circa een 75 centimeter
- Een buigzame koperen buis met dezelfde diameter en een lengte van twee meter
- Een koperen verbindingstukje voor de twee buizen
- Kit
- Een grote pan met deksel (minimaal 5 liter, maar meer liters is meer alcohol)
- Een boormachine
- een elektrisch pitje
Boor een gat in de deksel van de pan met dezelfde diameter als de koperbuis. Buig de stugge buis in het midden met een buizenbuigtang in een hoek van ongeveer 60 graden. Één uiteinde steek je door het gat in de deksel. Dicht af met wat kit. Maak een stuk of vier of vijf windsels in de buigzame koperen buis. Gebruik hiervoor een buigtang of vouw de buis uiterst voorzichtig om iets ronds zoals een boomstronk of dikke tafelpoot. Zorg ervoor dat je zowel aan de boven als de onderzijde een stuk rechte buis over houdt.
Boor onderin de zijkant van de emmer een gat met dezelfde diameter als de buis. Plaats de windsels nu in de emmer en steek het uiteinde door het gat naar buiten. Dicht weer af met kit. Zet de pan op je elektrische kookplaatje en vul hem met goedkope drank. Verbind de koperbuis die uit je pan komt met je koelspiraal middels een koperen verbindingsstuk (te koop bij elke bouwmarkt). Vul de emmer met water. Verwarm je drank rustig. De alcoholdamp zal opstijgen, vervolgens koelen in de spiraal en tenslotte loepzuiver uit je buis stromen.
(Deze handleiding staat in meer detail en met illustraties beschreven in het Handboek voor de Vinex-jager)
